«Poso Kanei»: Δεν με ενδιαφέρει πόσο κάνει, αλλά γιατί κάνει τόσο

Η νέα εφαρμογή «Poso Kanei» παρουσιάζεται ως ένα ακόμη εργαλείο που θα βοηθήσει τον καταναλωτή να συγκρίνει τιμές και να εξοικονομήσει χρήματα. Προφανώς και κάθε εργαλείο που προσφέρει περισσότερη πληροφόρηση είναι καλοδεχούμενο. Κανείς δεν μπορεί να διαφωνήσει με τη διαφάνεια. Το ερώτημα όμως είναι αν η ακρίβεια αντιμετωπίζεται με καλύτερη πληροφόρηση ή με παρεμβάσεις στις αιτίες που τη δημιουργούν.

Προσωπικά, ως καταναλωτή, με ενδιαφέρει πολύ περισσότερο το «γιατί κάνει τόσο» και λιγότερο το «πόσο κάνει».

Διότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ότι δεν γνωρίζουμε τις τιμές. Το πρόβλημα είναι ότι οι τιμές παραμένουν υψηλές και σε πολλές περιπτώσεις αυξάνονται με ρυθμούς που δύσκολα δικαιολογούνται:

• Είναι αποτέλεσμα υπερβολικής φορολόγησης;
• Υπάρχουν στρεβλώσεις στην αγορά;
• Υπάρχουν πρακτικές που περιορίζουν τον πραγματικό ανταγωνισμό;
• Είναι αποτέλεσμα κερδοσκοπίας;

Αυτές είναι οι απαντήσεις που οφείλει να δώσει η Πολιτεία!

Το είδαμε πρόσφατα και στην αγορά καυσίμων. Με αφορμή τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τον πόλεμο στο Ιράν, οι αυξήσεις στην Ελλάδα ήταν αισθητά μεγαλύτερες (20%) από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (10%). Το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσο αυξήθηκαν οι τιμές. Αλλά γιατί αυξήθηκαν περισσότερο εδώ από ό,τι σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν ξέρουμε πόσο κάνει ένα προϊόν. Το πρόβλημα είναι ότι γνωρίζουμε πολύ καλά πόσο κάνει, αλλά κανείς δεν μας εξηγεί πειστικά γιατί κάνει τόσο.

Το ίδιο συμβαίνει και με μια σειρά βασικών καταναλωτικών αγαθών. Δεν είναι λίγες οι φορές που βλέπουμε ίδια ή αντίστοιχα προϊόντα να κοστίζουν ακριβότερα στην Ελλάδα από ό,τι σε χώρες με σημαντικά υψηλότερους μισθούς και μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη. Αν θέλουμε πραγματικά να συζητήσουμε για την ακρίβεια, η συζήτηση πρέπει να ξεκινήσει από εκεί.

Κυνηγοί προσφορών…

Ας είμαστε ειλικρινείς. Πόσοι από εμάς θα ανοίξουμε μια εφαρμογή, θα συγκρίνουμε δεκάδες προϊόντα και στη συνέχεια θα γυρίσουμε τρία διαφορετικά σούπερ μάρκετ για να εξοικονομήσουμε λίγα ευρώ; Στην πράξη, σχεδόν κανείς. Οι περισσότεροι άνθρωποι εργάζονται, έχουν οικογένεια, υποχρεώσεις και περιορισμένο χρόνο. Δεν είμαστε όλοι «κυνηγοί προσφορών».

Η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται μεταφέροντας την ευθύνη στον πολίτη. Δεν είναι δουλειά του καταναλωτή να ελέγχει καθημερινά αν λειτουργεί σωστά η αγορά. Είναι δουλειά του κράτους και των αρμόδιων θεσμών να διασφαλίζουν ότι η αγορά λειτουργεί με κανόνες, ότι υπάρχει πραγματικός ανταγωνισμός και ότι ο καταναλωτής προστατεύεται.

Άλλωστε, έχουμε ξαναδεί παρόμοιες πρωτοβουλίες. Θυμάται κανείς τι άλλαξε ουσιαστικά ο e-katanalotis; Η ακρίβεια δεν περιορίστηκε, ούτε οι τιμές έπαψαν να αυξάνονται. Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ η έλλειψη εφαρμογών. Το πρόβλημα είναι ότι οι αιτίες που δημιουργούν τις ανατιμήσεις παρέμειναν στη θέση τους.

Υπάρχει και ένα ακόμη ζήτημα. Πόσοι ηλικιωμένοι άνθρωποι μπορούν πραγματικά να χρησιμοποιήσουν τέτοιες εφαρμογές; Και πώς διασφαλίζεται ότι οι τιμές που εμφανίζονται στην οθόνη θα είναι οι ίδιες με αυτές που θα βρει ο καταναλωτής στο ράφι; Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου έχουν διαπιστωθεί διαφορές, συνήθως προς τα πάνω όταν φτάνει η ώρα του ταμείου.

Αν η κυβέρνηση θέλει πραγματικά να προστατεύσει τους πολίτες και όχι απλώς να δημιουργήσει την εντύπωση ότι δρα, οφείλει να στραφεί στην ουσία του προβλήματος. Να εντοπίσει και να πατάξει φαινόμενα κερδοσκοπίας, να ελέγξει τις στρεβλώσεις της αγοράς και να διασφαλίσει ότι οι κανόνες του ανταγωνισμού εφαρμόζονται στην πράξη και όχι μόνο στη θεωρία.

Ελεύθερη αγορά με κρατικό έλεγχο

Είμαστε υπέρ της ελεύθερης αγοράς. Η ελεύθερη αγορά, όμως, δεν σημαίνει ασυδοσία. Για να λειτουργήσει σωστά χρειάζονται κανόνες, έλεγχοι και θεσμοί που κάνουν τη δουλειά τους. Αυτό συμβαίνει στις προηγμένες χώρες του κόσμου. Το ίδιο πρέπει να συμβεί και στη δική μας.

Αν αύριο το γάλα, το ψωμί ή το ελαιόλαδο ακριβύνουν ξανά, η εφαρμογή θα μας ενημερώσει για τη νέα τιμή. Δεν θα μας εξηγήσει όμως γιατί αυξήθηκε. Και μέχρι να απαντηθεί αυτό το «γιατί», καμία εφαρμογή δεν πρόκειται να αντιμετωπίσει πραγματικά την ακρίβεια.

Γιατί στο τέλος της ημέρας, το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν ξέρουμε πόσο κάνει ένα προϊόν. Το πρόβλημα είναι ότι γνωρίζουμε πολύ καλά πόσο κάνει, αλλά κανείς δεν μας εξηγεί πειστικά γιατί κάνει τόσο. Ή, αν προτιμάτε, άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς...