11/2/2026
Πρόκειται, πρώτον, για αφήγηση αυτοβιογραφική του βίου και των έργων του υπογραφομένου. Συνεισφέρει, λοιπόν, κομίζοντας πλούσιο υλικό, στην εις βάθος γνωριμία με μία από τις πλέον εμβληματικές και γι΄αυτό χαρισματικές προσωπικότητες στον χώρο της επιχειρηματικότητας στη σύγχρονη Ελλάδα. Δεν πρόκειται απλώς και μόνο για τις επιχειρηματικές προκρίσεις και πρωτοβουλίες στον χώρο της αυτοκίνησης, αλλά και ευρύτερα, αφού η δεξίωση και υποδοχή του αυτοκινήτου συνδέεται με την ιστορία του επιχειρείν, την κοινωνική και οικονομική ιστορία της χώρας κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και, ύστερα, με τα δίκτυα ανθρώπων που ενεπλάκησαν σε αυτήν τη διαδικασία, με τις υποδομές που δημιουργήθηκαν, με τις καταναλωτικές συνήθειες και πώς αυτές καλλιεργήθηκαν και εν προόδω διαμορφώθηκαν. Η εκ βαθέων «εξομολόγηση» του Αλέξανδρου Μανιατόπουλου μάς δείχνει πώς μία προσωπικότητα και οι συνεργάτες του διαμόρφωσαν με τα δικά τους εγχειρήματα το σύγχρονο τοπίο της ελληνικής αυτοκίνησης από τη δεκαετία του 1960 μέχρι πρόσφατα.
Έτσι, δεύτερον, η αφήγηση του Αλέξανδρου Μανιατόπουλου συνεισφέρει αποφασιστικά, χάρη και στη χρήση ταξινομημένου αρχειακού υλικού του συγγραφέα, στη μελέτη της ιστορίας της ελληνικής αυτοκίνησης, ερευνητικό πεδίο που αναπτύσσεται μόλις τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, περίπου από το 2009 και πλέον μελετάται, σε συντονισμό με τη σχετική συζήτηση στην Ευρώπη, σε αναπεπταμένο πεδίο κινητικότητας. Το βιβλίο μάς επιτρέπει να προσθέσουμε κρίσιμες ψηφίδες στο σχετικό παζλ, να συνδέσουμε ανθρώπους και καταστάσεις, χάρη και στις άφθονες φωτογραφίες που έχουν ενσελιδιστεί στην έκδοση, να εξερευνήσουμε πτυχές αδιάγνωστες ή μέχρι πρόσφατα υποφωτισμένες, να μάθουμε γοητευτικά, αν και ενίοτε δυσάρεστα περιστατικά και συμβάντα, να αντιληφθούμε πώς το αυτοκίνητο και η ανάπτυξη της αυτοκίνησης στη χώρα μας κατέστησαν μεταπολεμικά σήματα της ανάδυσης της μεσαίας τάξης. Από την άποψη αυτήν, η αυτοβιογραφία του Αλέξανδρου Μανιατόπουλου, όπως, άλλωστε, κάθε κατορθωμένη και λεπτομερώς αρχιτεκτονημένη αυτοβιογραφία, προτείνεται και ως μία συνομιλία με όλους όσοι ασχολούνται με τα της αυτοκινήσεως και έχουν την πεποίθηση ότι δεν μπορούμε να αντιληφθούμε το παρόν αν δεν ανατρέξουμε στα παρελθόντα.
Επομένως, τρίτον, ο αυτοβιογραφούμενος βιογραφεί την ελληνική αυτοκίνηση, αλλά και μια ιστορική περίοδο στη χώρα μας περίπου εβδομήντα ετών, περίοδο εντός της οποίας η αυτοκίνηση αναπτύχθηκε και διά της αναπτύξεώς της ανανοηματοδότησε τον κοινωνικό σχηματισμό, τις συλλογικές νοοτροπίες και τις ατομικές στάσεις, θέτοντας ρητώς, αλλά πίσω από τις γραμμές πλήθος ερωτημάτων. Εγκαινιάζει, έτσι, έναν διάλογο με τους παλαιότερους και νεότερους αναγνώστες για τους οποίους τα αυτοκίνητα δεν είναι απλώς τεχνήματα, συχνά εντελή, αλλά και προϊόντα που ανταποκρίνονται σε εκάστοτε συλλογικές και ατομικές ανάγκες. Προφανώς, το βιβλίο του Αλέξανδρου Μανιατόπουλου, και όχι μόνον λόγω του όγκου του, προτείνει, συστήνει και συνιστά ένα ιδιαιτέρως αναπεπταμένο πεδίο διαλόγου.
Ο προτεινόμενος διάλογος, η πρόταση ανάγνωσης που το βιβλίο συστήνει, αφορά, όπως ειπώθηκε ήδη, σε σχεδόν όλες τις πτυχές της ελληνικής αυτοκίνησης και συνεισφέρει, τέταρτον, καθοριστικά στην ιστορία των ελληνικών αγώνων, με τρόπο συστηματικό, ιδίως του Ράλλυ Ακρόπολις, λόγω και της μακρόχρονης εμπλοκής, σε χρονικό άνυσμα πέραν των σαράντα χρόνων, του συγγραφέα σε αυτούς. Δεν είναι, ασφαλώς, τυχαία η επιλογή του συγγραφέα να αφιερώσει όλο το δεύτερο μέρος του βιβλίου στην αγωνιστική του διαδρομή, αλλά και στην εμπλοκή του ως διοικητικού στελέχους στην ΕΛΠΑ, αφού οι αγώνες είναι πεδίο δοκιμής και δοκιμασίας ανθρώπων και μηχανών, αλλά και μία μαθητεία βίου. Έτσι, ακόμα και όλοι όσοι δεν ενδιαφέρονται για τους αγώνες αυτοκινήτου, διαθέτουν το εργαλείο να αντιληφθούν πώς οι αγώνες είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της αυτοκίνησης, στοιχείο εκ των ουκ άνευ για να δρομολογηθούμε, μαζί με τον Μανιατόπουλο, στις ειδικές διαδρομές, που είναι διαδρομές κοινωνικές, με τα ατομικά παραδείγματα να λειτουργούν ως οδόσημα.
Ακριβώς, πέμπτον, οδόσημο βίου συνιστά το εν λόγω βιβλίο, μας μαθαίνει να θητεύουμε στην ταπεινοφροσύνη, μας προτείνει την καινοτομία και την τόλμη ως νήμα οδηγητικό του βίου, μας δείχνει πως η χαμηλόφωνη αφήγηση μπορεί να είναι εργαλείο αυτογνωσίας.
Αυτή η χαμηλότονη αφήγηση, έκτον, αλλά και η συγκρότησή της σελίδα σελίδα, μας επιτρέπει να μπορούμε να χαρακτηρίσουμε την αυτοβιογραφία του Αλέξανδρου Μανιατόπουλου ως το «μεγάλο ελληνικό μυθιστόρημα», κείμενο υφασμένο γοητευτικά, ακριβώς και μονίμως στη «λωρίδα προσπεράσματος», πρόκριση βίου, απολογισμός και αποτίμησή του, αλλά και εντελούς αφηγηματικής περαίωσης.
Η αφηγηματικά αυτή περαίωση, έβδομον, είναι μοιρασμένη σε δύο μέρη, όπως ήδη υπαινιχτήκαμε και αρθρώνεται σε 175 κεφάλαια, 114 στο Πρώτο μέρος και 61 στο Δεύτερο. Δεν πρόκειται, όμως, για ετεροβαρή περαίωση, αφού συχνά πυκνά ο αναγνώστης παραπέμπεται από το Πρώτο στο Δεύτερο μέρος και αντιστρόφως, το βιβλίο, λοιπόν, μπορεί να αναγνωστεί ας πούμε ως ένας κύβος που γυρίζουμε κατά βούληση τις πλευρές του και, από αυτή την πλευρά, ως μια σκανταλιά – αφήγημα παιγνιώδες. Ο βίος και οι ημέρες, οι πρωτοβουλίες και προκρίσεις του Μανιατόπουλου ως επιχειρηματία διασταυρώνονται συνεχώς με την αγωνιστική του εμπλοκή ως «Άλεξ», «Υψηλάντη» και «Λεωνίδα». Πρόκειται για τροχιές σε διασταύρωση, για έναν γερά υφασμένο καμβά. Στην αφήγηση, τυπικά γραμμική, από τη γέννηση στην Πάτρα ως σήμερα, παρεισφρέουν σχόλια, κρίσεις, ενστάσεις εν είδει συνομιλιών εις εαυτόν, αλλά και αναδρομικές αναφορές. Έτσι, η αφήγηση μπορεί, ρηγματωμένη, να διαβαστεί αποσπασματικά. Το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί από την αρχή προς το τέλος του, από την έξοδό του προς την αρχή του, επιλεκτικά ανά κεφάλαιο. Ο κάθε αναγνώστης μπορεί να επιλέξει τη δική του ανάγνωση, επομένως τα πεδία ενδιαφέροντος, που εδώ καταγράφονται ως δέκα, μπορούν να είναι ισάριθμα με τους αναγνώστες. Άλλος, λόγου χάριν, μπορεί να σκύψει στις περιπέτειες της αντιπροσώπευσης της Renault στην Ελλάδα, άλλος να επικεντρωθεί, μέσα από την εμπλοκή του Μανιατόπουλου, στην ιστορία του «Ράλλυ Ακρόπολις» ή και στην ιστορία των αγώνων ράλλυ γενικότερα στη χώρα μας.
Επομένως, το ανά χείρας προτείνεται, όγδοον, σε πολλαπλές αναγνώσεις. Και από αυτή την άποψη πρόκειται για κειμενική επιφάνεια που και η ίδια συγκροτεί πεδίο κινητικότητας, συντονισμένο με την εμπύρετη γραφή του συγγραφέα του, γραφή, δηλαδή, όπου το συναισθηματικό φορτίο δεν απουσιάζει -ιδίως, όταν η μνήμη και οι αναμνήσεις κρατούν τα ηνία, ιδίως όταν αναφέρεται σε φίλους πολύτιμους-, αλλά δεν εκβάλλει σε σημείο βρασμού στην κειμενική επιφάνεια.
Έτσι, η αυτοβιογραφία του Αλέξανδρου Μανιατόπουλου, ένατον, είναι κατάθεση φιλάνθρωπη και φιλέταιρη, αφού οι άνθρωποι είναι τα δρώντα υποκείμενα της Ιστορίας, εν προκειμένω: επιχειρηματίες στο εξωτερικό, λόγου χάριν: υψηλόβαθμα στελέχη της NSU, της Audi, της Renault, της Porsche, και στην Ελλάδα, ο Γιώργος Βαγιωνής, ο Τάκης Σαρακάκης, ο Ιωάννης Μανδύλας, μεταξύ άλλων, συναγωνιστές σε δρόμους και πίστες, ο Τάσος Λιβιεράτος ή οι αδελφοί Μεϊμαρίδη, ο Νίκος Ζουμπρούλης ή ο Κώστας Φερτάκης και η Μαρία Παυλή-Κορρέ, δημοσιογράφοι, όπως ο Κώστας Καββαθάς ή ο Αντώνης Κόλλιας, φίλοι αγαπημένοι – κάποιοι έχουν ταξιδέψει για αλλού. Και ο πατέρας, in memoriam: «Με τη σκέψη στον πατέρα μου Λεωνίδα και στην παρακαταθήκη του, τα πολύτιμα αγαθά τα οποία με συνοδεύουν σε όλη μου τη ζωή. Με τον τρόπο του, τις συνεχείς και στοχευμένες παραδειγματικές του ενέργειες, την άοκνη επιμονή του σε έναν υποδειγματικό τρόπο ζωής, μου εμφύσησε την αξία της μοναδικής αρετής, την οποία συνιστά το φωτεινό και ζωογόνο “παράδειγμα”. Μετέτρεπε ένα, εκ των πραγμάτων, συντηρητικό και δύσβατο περιβάλλον σε ένα εύφορου κλίματος θερμοκήπιο, όπου καλλιεργούσε ένα δενδρύλλιο, το οποίο διψούσε για το νερό και τον τρόπο καλλιέργειας του επίμονου κηπουρού. Έτσι, ευτύχησα από μικρός στη ζωή μου να αναπτύσσομαι και να εμφορούμαι από την άγνωστη τότε, βέβαια, σε εμένα σοφία τού κηπουρού πατέρα μου. Υπήρξα το νεαρό δενδρύλλιο που είχε την τύχη να αναπτύσσεται χάρη στην ευφυΐα και την αύρα που αναδυόταν από το εύφορο έδαφος και τη σωστή καλλιέργεια. Θα έλεγα σήμερα, και είναι τίτλος: “Η σπορά του παραδείγματος στο υποσυνείδητο”».
Ακριβώς, δέκατον, η σπορά του παραδείγματος που η αυτοβιογραφική αφήγηση του Αλέξανδρου Μανιατόπουλου μάς προτείνει να καλλιεργήσουμε είναι ότι ο καθείς, κατά τα μέτρα και τις ανάγκες του, θηλάζει την Ιστορία, την προσωπική, την ευρύτερη. Γίνεται έτσι (ανα)γνώστης του εαυτού του, των άλλων. Πρόκειται για μια διαρκή συνομιλία. Ο Μανιατόπουλος, συχνά έμπλεος χιούμορ, αξιοζήλευτα πειθαρχημένος, αφηγείται τροχιές σε διασταύρωση, με ευαισθησία πληθυντική, γιατί το βιβλίο του αυτό συστήνει μία ηθική της αφήγησης, ηθική της κατανόησης, του δισταγμού, της απόχρωσης, της αμφιβολίας, της ερωτηματοθεσίας, και μας προσκαλεί να συζητήσουμε μαζί του, αναγνώστης και ο ίδιος του βίου του. Ενός βίου μονίμως στη λωρίδα προσπεράσματος.
Προφανώς, θα επανέλθουμε.
* Το βιβλίο θα βρίσκεται από τις αρχές της επόμενης εβδομάδας στα βιβλιοπωλεία. Μπορείτε να το παραγγείλετε και στον εκδοτικό οίκο: Λεωφόρος Πεντέλης 77, Χαλάνδρι. 152 34 Τηλ.: +30 210 612 70 74. Email: info@24grammata.com. Web site / e-shop: www.24grammata.com
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Η ιστορία του ελληνικού οδικού δικτύου: Κάρα, τρένα, δρομολόγια και δρόμοι στη Θεσσαλία
50 χρόνια Mercedes-Benz W123: Από τον ήρωα της καθημερινότητας στον μύθο των ράλλυ
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
