Η Ε.Ε. κηρύσσει πόλεμο κατά της ηχορύπανσης

Η ΕΕ είχε θέσει ως στόχο να μειωθούν έως το 2030 τα επίπεδα ηχορύπανσης από την κυκλοφορία στην ξηρά και στον αέρα κατά 30% σε σχέση με το 2017. Σήμερα υποφέρουν κάθε χρόνο από τη μάστιγα της ηχορύπανσης στην ΕΕ περίπου 18 εκατομμύρια πολίτες και όλα δείχνουν ότι ακόμα και με βάση το αισιόδοξο σενάριο θα μειωθεί ο συγκεκριμένος αριθμός των πολιτών μόνο κατά 19%. Ακόμα χειρότερες είναι οι προβλέψεις με βάση το απαισιόδοξο σενάριο, επειδή τότε θα έχουμε αύξηση της ηχορύπανσης έως το 2030 κατά 3%.

Το αισιόδοξο σενάριο προβλέπει θέσπιση και εφαρμογή χαμηλότερων ορίων ταχύτητας εντός των πόλεων, εξηλεκτρισμό του 50% του στόλου των οχημάτων, καλή συντήρηση του δικτύου των μέσων σταθερής τροχιάς, πιο αθόρυβα αεροπλάνα και απαγόρευση των νυκτερινών πτήσεων. Πιο ρεαλιστικό είναι, δυστυχώς, το απαισιόδοξο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο θα έχει εξηλεκτριστεί έως το 2030 μόνον ένα στα τέσσερα αυτοκίνητα, θα ελέγχονται απλώς αποτελεσματικότερα τα ισχύοντα σήμερα όρια εκπομπής ήχου των οχημάτων και θα βελτιωθεί το κεντρικό σύστημα ελέγχου και προγραμματισμού των πτήσεων.

Eίναι ηλίου φαεινότερο ότι πρέπει να γίνουν ακόμα μεγαλύτερες προσπάθειες για την αντιμετώπιση της ηχορύπανσης, εξαιτίας της κυκλοφορίας των οχημάτων, τόσο σε περιοχές που υποφέρουν πραγματικά από υψηλά επίπεδα θορύβου, όσο και σε άλλες με πιο ήπια φαινόμενα.

Σε αυτό το πλαίσιο, πραγματοποιούνται σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και πόλεις ενδιαφέροντα πιλοτικά προγράμματα που θα συμβάλλουν στη χάραξη μιας νέας πολιτικής με έναν συνδυασμό μέτρων, όπως αυστηρότερα όρια εκπομπής ήχου για την κυκλοφορία, πολεοδομικές παρεμβάσεις, μείωση του αριθμού των οχημάτων στα κέντρα των πόλεων, κ.λπ. Ας δούμε πέντε τέτοιες προσπάθειες για τη μείωση της ηχορύπανσης σε διάφορα σημεία της Ευρώπης, oι οποίες έχουν, μάλιστα, διπλό όφελος, επειδή συμβάλλουν ταυτόχρονα και σε χαμηλότερη ρύπανση της ατμόσφαιρας.

Μαδρίτη: Πετάσματα διπλής χρήσης

Στη Mαδρίτη υλοποιείται ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον εγχείρημα στο πλαίσιο του προγράμματος ΝΕΜΟ (Noise and Emissions Monitoring and Radical Mitigation), με στόχο τη μείωση της ηχορύπανσης κατά τουλάχιστον 20% και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης κατά 30%. Στο κέντρο της ισπανικής πρωτεύουσας θα τοποθετηθούν καινοτόμα ηχοπετάσματα μήκους 30 έως 40 m, που μειώνουν τον θόρυβο και διαθέτουν εξωτερική επιφάνεια με φωτοκαταλυτική επένδυση για απορρόφηση των οξειδίων του αζώτου. Η εσωτερική πλευρά των πετασμάτων περιέχει ένα βιοφίλτρο που εξουδετερώνει, εκτός από οξείδια του αζώτου, και καρκινογόνα αιωρούμενα σωματίδια. Τα πρώτα τέτοια πετάσματα θα τοποθετηθούν σε σημεία της πόλης με υψηλή έκθεση στοn θόρυβο και στους ρύπους, όπως είναι, για παράδειγμα, οι εξωτερικοί χώροι με τραπεζοκαθίσματα κεντρικών καταστημάτων εστίασης, όπου κάθονται παρέες για αρκετή ώρα. Επίσης, προορίζονται και για περιοχές στις οποίες διαμαρτύρονται οι κάτοικοι για τον ενοχλητικό θόρυβο και την έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση από την πυκνή κυκλοφορία των οχημάτων.

Φλωρεντία: Aθόρυβoς ασφαλτοτάπητας

Σε έναν δρόμο της πόλης της Φλωρεντίας θα δοκιμαστεί πιλοτικά ένας ασφαλτοτάπητας με πορώδη επιφάνεια, η οποία θα απορροφά ένα μέρος του θορύβου κύλισης των διερχόμενων οχημάτων. Η συγκεκριμένη σύνθεση της ασφάλτου θα προσφέρει και άλλο ένα όφελος, καθώς εκτιμάται ότι θα μειώνει και την ποσότητα των μικροπλαστικών στο περιβάλλον. Είναι γνωστό ότι από την τριβή του πέλματος των ελαστικών στην επιφάνεια του οδοστρώματος παράγονται μικροπλαστικά σωματίδια, που διεισδύουν στο έδαφος μέσω του νερού που λιμνάζει πάνω στους δρόμους. Υπολογίζεται ότι το 5% έως 10% των πλαστικών που βρίσκονται στους βυθούς των ωκεανών προέρχεται από ελαστικά οχημάτων. Πρώιμες έρευνες αναφέρουν ότι θα μπορούσε να παγιδευτεί και να αποθηκευτεί στις πορώδεις στρώσεις των ασφαλτοταπήτων με τις καινοτόμες συνθέσεις έως και το 95% των μικροπλαστικών σωματιδίων που παράγονται από την τριβή των ελαστικών στον δρόμο.

Βερολίνο: Ανασχεδιασμός δρόμων

Στο Βερολίνο εκτίθενται τη νύχτα πάνω από 500.000 κάτοικοι σε ηχορύπανση έντασης άνω των 50 Ντεσιμπέλ, εξαιτίας της κυκλοφορίας των οχημάτων. Γι’ αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πρόγραμμα ανασχεδιασμού ορισμένων κεντρικών δρόμων, με μείωση του διαθέσιμου χώρου κίνησης μηχανοκίνητων οχημάτων. Οι συγκεκριμένοι δρόμοι είχαν προηγουμένως δύο λωρίδες κίνησης ανά κατεύθυνση και τις διέσχιζαν έως 20.000 οχήματα ημερησίως, ενώ μετά τις παρεμβάσεις στένεψαν και έμεινε μόνο μία λωρίδα ανά κατεύθυνση για μηχανοκίνητα οχήματα, δημιουργώντας, έτσι, πρόσθετους χώρους για ποδηλατόδρομους και πεζόδρομους. Με αυτό το μέτρο, μειώθηκε ο κυκλοφοριακός φόρτος, ενώ μεταφέρθηκε όλη η κίνηση στο κεντρικό τμήμα του οδοστρώματος απομακρύνοντας την πηγή του θορύβου από τα παρακείμενα κτίρια. Ως αποτέλεσμα μειώθηκε ο αρχικός αριθμός των 500.000 Βερολινέζων που εκτίθενται σε θόρυβο άνω των 50 Ντεσιμπέλ κατά 50.000 και πλέον κατοίκους.

Μόντσα: Zώνες χαμηλού θορύβου

Εδώ και αρκετά χρόνια υπάρχουν σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις ζώνες χαμηλών εκπομπών ρύπων LEZ (Low Emission Zones), οι οποίες εστιάζουν κατά κύριο λόγο στην ποιότητα του αέρα και δεν περιλαμβάνουν συνήθως τον θόρυβο. Στη Μόντσα της Ιταλίας υλοποιείται, ωστόσο, από το 2016 ένα πιλοτικό πρόγραμμα δημιουργίας τέτοιων ζωνών στον οικιστικό ιστό της πόλης, με αντικείμενο τη μείωση του θορύβου. Η συνοικία Liberta της Μόντσας διαθέτει πολλές διασταυρώσεις με φανάρια, όπου έχουμε πυκνή stop and go κυκλοφορία, συμπεριλαμβανομένων και βαρέων οχημάτων, η οποία προκαλεί έντονη ηχορύπανση. Μάλιστα, ο θόρυβος είναι ενοχλητικός και τη νύχτα, αν και έχουμε λιγότερη κυκλοφορία, όμως τα οχήματα αναπτύσσουν υψηλότερες ταχύτητες.

Οι ενέργειες που έγιναν ήταν πολυδιάστατες και περιελάμβαναν από τοποθέτηση ειδικού ασφαλτοτάπητα για μειωμένη αντίσταση κύλισης των ελαστικών, επαναπρογραμματισμό των φαναριών και της συνολικής ροής της κυκλοφορίας, απαγόρευση διέλευσης βαρέων οχημάτων, συμμετοχή της τοπικής κοινότητας και ειδικές ενημερωτικές εκδηλώσεις στα σχολεία, ενθάρρυνση των μαθητών και των γονιών να πηγαίνουν με τα πόδια στο σχολείο, κ.λπ. Τα αποτελέσματα για την τριετία 2017 έως 2020 είναι εντυπωσιακά, καθώς –ανάλογα με το σημείο και την ώρα– έχει καταγραφεί μείωση του θορύβου έως 5 με 6 Ντεσιμπέλ, ενώ υποφέρει σημαντικά μικρότερος αριθμός κατοίκων εξαιτίας της ηχορύπανσης. Χάρη σε αυτά τα συνδυαστικά μέτρα, είχαμε, επίσης, στη συγκεκριμένη περιοχή της ιταλικής πόλης περίπου 30% λιγότερες τράνζιτ διελεύσεις βαρέων οχημάτων.

Ζυρίχη: Όριο ταχύτητας 30 km/h.

Η Ζυρίχη εφαρμόζει σε ένα δίκτυο δρόμων της συνολικού μήκους 230 km ανώτατο όριο ταχύτητας τα 30 km/h αντί 50 km/h, με στόχο τη μείωση των θορύβων, την προστασία της υγείας και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της. Η καθιέρωση του χαμηλότερου ορίου ταχύτητας των 30 km/h γίνεται σταδιακά σε τρία βήματα και μόλις ολοκληρωθεί το τελευταίο θα ανακουφιστούν δεκάδες χιλιάδες πολίτες την ημέρα και τη νύχτα από τις παρενέργειες του υψηλού θορύβου. Η υλοποίηση του συγκεκριμένου εγχειρήματος καλύπτει μία περίοδο μεταξύ 2008 και 2030 και τα μέχρι τώρα αποτελέσματα έδειξαν, ότι μία μείωση του ορίου ταχύτητας από 50 km/h σε 30 km/h κατεβάζει τον μέσο όρο του θορύβου έως 5 Ντεσιμπέλ.

Να πούμε ότι σε κάποιες περιπτώσεις ισχύει το χαμηλότερο όριο ταχύτητας μόνο τις νύχτες, ενώ την ημέρα παραμένουν τα 50 km/h. Μεγαλύτερη ανακούφιση είχαν οι κάτοικοι σπιτιών με κρεβατοκάμαρες, που έβλεπαν στον δρόμο, ενώ η μείωση του ορίου ταχύτητας ωφέλησε πολύ και την οδική ασφάλεια στις περιοχές που διασχίζουν οι συγκεκριμένοι δρόμοι. Μεγάλο πλεονέκτημα του συγκεκριμένου μέτρου καταπολέμησης της ηχορύπανσης είναι το εξαιρετικά χαμηλό κόστος εφαρμογής του και η αποτελεσματικότητά του. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, η μεγάλη πλειοψηφία των κατοίκων της Ζυρίχης τάσσεται υπέρ του ανώτατου ορίου ταχύτητας των 30 km/h, αν και το ποσοστό είναι φυσικά μεγαλύτερο μεταξύ όσων διαμένουν στην πόλη σε σχέση με όσους ζουν εκτός αστικών περιοχών.