Χειμερινοί προορισμοί: Εξερευνώντας τα Λευκά Όρη και την άγρια ομορφιά τους

Το Λευκά Όρη Κρήτης είναι μια διάσημη οροσειρά με μοναδικό φυσικό τοπίο, πολυάριθμες ψηλές βουνοκορφές και εντυπωσιακά φαράγγια με εκπληκτική θέα στη Δυτική Κρήτη. Τα Λευκά Όρη, που λέγονται και Μαδάρες, ξεκινούν από το νομό Ρεθύμνου, ενώ καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο τμήμα του νομού Χανίων, αφού εκεί εκτείνεται και ο μεγαλύτερος όγκος τους. Αποτελούν τη μεγαλύτερη οροσειρά της Κρήτης, φτάνουν σε μήκος τα 50 χιλιόμετρα ενώ το πλάτος τους τα 25 χιλιόμετρα.

MUST READ

Χειμερινοί προορισμοί: Ταξιδεύοντας στο μαγευτικό Καρπενήσι

Η ονομασία Λευκά Όρη προέρχεται από το γεγονός ότι οι κορυφές φαίνονται λευκές σχεδόν όλο το χρόνο, τόσο από το χιόνι όσο και από τα γυμνά βράχια που γυαλίζουν στον ήλιο. Βρίσκονται στη δυτική Κρήτη, έχουν κατεύθυνση από τα δυτικά προς τα ανατολικά και καταλαμβάνουν μια έκταση μήκους 50 και πλάτους 25 χιλιομέτρων που αποτελεί σχεδόν το 40% του νομού Χανίων. Είναι εντυπωσιακό ότι στα Λευκά Όρη υπάρχουν 57 κορυφές που ξεπερνούν τα 2.000 μέτρα, ενώ άλλες 54 υψώνονται από τα 1.500 έως τα 2.000 μέτρα. Ψηλότερη κορυφή του βουνού είναι οι Πάχνες στα 2.453 μέτρα.

Τα Λευκά Όρη είναι η μεγαλύτερη σε έκταση οροσειρά του νησιού με υψηλότερη κορυφή τις Πάχνες (2.453μ.). Στην καρδιά της οροσειράς δημιουργείται η Ορεινή Έρημος, ένα σεληνιακό υψίπεδο με περισσότερες από πενήντα γυμνές κορυφές πάνω από τα 2.000μ. που μοιάζουν με κώνους, οι λεγόμενοι σωροί. Στις βάσεις τους σχηματίζονται δολίνες σε μορφή ανεστραμμένου κώνου. Είναι το πιο μυστηριώδες και απόκοσμο τοπίο που μπορεί να συναντήσει κανείς στη Ελλάδα και μοναδικό σε ολόκληρο το Βόρειο Ημισφαίριο.

Είναι εύκολα κατανοητό ότι για την Κρήτη, τα Λευκά Όρη είναι ένας φυσικός θησαυρός. Η μοναδική σε όλη τη Μεσόγειο χλωρίδα και πανίδα και τα πολυάριθμα φαράγγια τους, σχηματίζουν ένα τοπίο που πρέπει κάποιος να το δει για να το πιστέψει! Τα Λευκά Όρη, μαζί με τον Ψηλορείτη, είναι τα πιο ψηλά βουνά στο νησί της Κρήτης. Έχουν σχεδόν το ίδιο υψόμετρο. Η ψηλότερη κορυφή των Λευκών Ορέων είναι οι Πάχνες, στα 2.453 μέτρα.

Στα Λευκά Όρη, ο αριθμός των κορυφών με μεγάλο υψόμετρο είναι εντυπωσιακός: Με περισσότερες από 30 κορυφές με υψόμετρο πάνω από τα 2.000 μέτρα, θεωρούνται ένα από τα μεγαλύτερα βουνά της Ελλάδας. Άλλο χαρακτηριστικό των Λευκών Ορέων είναι τα οροπέδια Ομαλός και Ασκύφου στο κέντρο τους. Και τα δύο βρίσκονται σε υψόμετρο άνω των 1.000 μέτρων. Από το οροπέδιο του Ομαλού, αρχίζει να κατέρχεται και το πασίγνωστο Φαράγγι της Σαμαριάς. Το Φαράγγι της Σαμαριάς είναι το μεγαλύτερο στην Ευρώπη. Υπάρχουν συνολικά περισσότερα από 50 φαράγγια στα Λευκά Όρη. Εκτός από το Φαράγγι της Σαμαριάς, τα πιο γνωστά είναι τα φαράγγια της Αγίας Ειρήνης, της Ίμβρου, της Ελιγιάς, του Κλάδου και της Τρυπητής.

Λόγω του υψομέτρου, οι βροχές είναι συχνές κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, του χειμώνα και της άνοιξης. Το χειμώνα τα βουνά είναι καλυμμένα από χιόνι, μέχρι περίπου τα τέλη Μαρτίου – αυτός είναι και ο λόγος που ονομάζονται «Λευκά Όρη». Όμως το καλοκαίρι, καθώς δεν υπάρχει νερό σε υψόμετρα άνω των 1.800 μέτρων, στα Λευκά Όρη διαμορφώνεται ένα τοπίο μοναδικό σε όλη την Ευρώπη: αυτό που ονομάζεται «υψηλή έρημος».

Το Φαράγγι της Σαμαριάς

Το Φαράγγι της Σαμαριάς είναι το διασημότερο πεζοπορικό φαράγγι της Ευρώπης, αποτελώντας τμήμα του Ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4. Χιλιάδες τουρίστες το κατεβαίνουν με τα πόδια το καλοκαίρι. Για πολλούς αυτός είναι και ο κύριος σκοπός της επίσκεψής τους στη Κρήτη. Το μήκος του αγγίζει τα 15 χλμ και η κατάβαση του διαρκεί περίπου 5-7 ώρες, ανάλογα το ρυθμό σας, από τον Ομαλό έως την Αγία Ρουμέλη και βρίσκεται στη νότια πλευρά του Νομού Χανίων. Δημιουργήθηκε από το ποτάμι που ρέει ανάμεσα στον κύριο όγκο των Λευκών ορέων και το όρος Βολακιάς. Υπάρχουν διάφορα άλλα φαράγγια στη Σαμαριά, κάθετα στο κυρίως φαράγγι, αλλά είναι κυρίως τεχνικά (απαιτούν σκοινιά για canyoning). Ένα από αυτά τα φαράγγια, η Πέρδικα, έχει ένα καταρράκτη ύψους 240 μέτρων που μαζί με τον Καταρράκτη του Μάστορα, θεωρούνται οι ψηλότεροι στη Ελλάδα.

Η απόσταση των 14.5 χλμ αφορά την απόσταση μεταξύ του οικισμού του Ομαλού στο ομώνυμο οροπέδιο και το χωριό Αγία Ρουμέλη. Στην πραγματικότητα όμως, το φαράγγι είναι 13 χλμ., ξεκινώντας σε υψόμετρο 1.250μ. στην βόρεια είσοδο, και τελειώνει στις ακτές του Νότιου Κρητικού Πελάγους στην Αγία Ρουμέλη. Η πορεία μέσα στον Εθνικό Δρυμό Λευκών Ορέων, δηλαδή από το φυλάκιο στο Ξυλόσκαλο ως το φυλάκιο στο παλιό χωριό της Αγίας Ρουμέλης, είναι 13 χλμ. Από εκεί όμως θα πρέπει να περπατήσετε κι άλλο 1.5 χλμ ως την παραλία της Αγίας Ρουμέλης, κάνοντας τη συνολική διαδρομή 14,5 χλμ.

Το πιο γνωστό μέρος του φαραγγιού είναι το σημείο γνωστό ως Πόρτες ή Σιδερόπορτες, όπου οι πλευρές του έρχονται σε απόσταση μόλις 4μ., ενώ υψώνονται σε ύψος 500μ.! Το φαράγγι έγινε εθνικός δρυμός το 1962, κυρίως λειτουργώντας ως καταφύγιο για τον απειλούμενο Κρητικό Αίγαγρο, ο οποίος περιορίζεται σήμερα στη Σαμαριά, στο νησί του Θοδωρού αλλά και σε άλλες νησίδες σε διάφορα μέρη της Ελλάδος. Υπάρχουν πολλά είδη πανίδας και χλωρίδας που ενδημούν στο φαράγγι και τη γύρω περιοχή.

Το έρημο σήμερα χωριό της Σαμαριάς βρίσκεται ακριβώς μέσα στο φαράγγι. Εγκαταλείφθηκε οριστικά από τα τελευταίους εναπομείναντες κατοίκους το 1962 για να γίνει ο Εθνικός Δρυμός Λευκών Ορέων. Το χωριό και το φαράγγι λένε ότι παίρνουν το όνομά τους από την αρχαία εκκλησία του χωριού, την Οσία Μαρία, αν και μάλλον έχει την ίδια ρίζα με την Αμάρα (δηλαδή το μέρος που ενώνονται πολλά ρυάκια κλπ).

Σκοπός του ταξιδιού στη Κρήτη για πολλούς επισκέπτες της είναι η πεζοπορία μέσα στο φαράγγι για να βγουν στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος. Από την Αγία Ρουμέλη οι τουρίστες παίρνουν το καραβάκι που φεύγει για τη Χώρα των Σφακίων και στη συνέχεια το λεωφορείο της επιστροφής για τα Χανιά. Η πορεία στο φαράγγι διαρκεί 5-7 ώρες και μπορεί να είναι λίγο κουραστική, ιδίως αν δεν ξεκινήσετε πρωί πρωί και σας πιάσει η ζέστη, αν μιλάμε για καλοκαίρι.

Οι έντονες βροχοπτώσεις των τελευταίων ετών έχουν αλλοιώσει πολλά φαράγγια και πολλά μονοπάτια έχουν καταστραφεί με αποτέλεσμα να μην είναι πλέον προσβάσιμα. Πριν λοιπόν επιχειρήσετε να το περάσετε, ενημερωθείτε από τις αρμόδιες αρχές.

Αξιοθέατα 

Βόρεια από την Ανώπόλη της επαρχίας Σφακίων και ανάμεσα στις κορυφές Τροχάρης, Πάχνες και Άγιο Πνεύμα εκτείνεται σε υψόμετρο πάνω από τα 2.000 μέτρα ένα άδενδρο ορεινό τοπίο σπάνιας αισθητικής αξίας. Ένα σύμπλεγμα κωνικών κορυφών υψώνεται πάνω από βυθίσματα που θυμίζουν κρατήρες ηφαιστείων και διαχωρίζονται μεταξύ τους από καμπύλα διάσελα. Μικρά οροπέδια με πηγές και πετρόκτιστα "μιτάτα" βοσκών διακόπτουν το δαιδαλώδες ανάγλυφο. Εντυπωσιακές είναι οι εναλλαγές των χρωμάτων των εξαλλοιωμένων και κατακερματισμένων από τον παγετό πετρωμάτων που καλύπτουν όλο το φάσμα από το μαύρο ως το πορφυρό. Η βλάστηση απουσιάζει, ή είναι εξαιρετικά αραιή και συγκεντρώνεται σε κοιλώματα των βράχων ή στις δολίνες, όπου συγκρατείται το ελάχιστο χώμα. Μικροί γκρεμοί, βαθειές ρωγμές, ογκόλιθοι που έχουν κυλήσει από ψηλά, σάρρες που φθάνουν ως τις κορυφές προσδίδουν δραματική ένταση στο τοπίο.

Γαστρονομία

Η κρητική διατροφή αποτελεί ουσιαστικά τον ακρογωνιαίο λίθο της παγκοσμίως γνωστής μεσογειακής διατροφής. Πίσω από κάθε υπέροχη γεύση και άρωμα, πίσω από κάθε μοναδικό αλλά αρμονικό συνδυασμό συστατικών και προϊόντων, κρύβεται μια ιστορική και πολιτιστική μαρτυρία μιας διαδικασίας που έλαβε χώρα εδώ και χιλιάδες χρόνια, από γενιά σε γενιά και φέρει μέσα της την ουσία της ζωής στη Κρήτη. Η κρητική κοινωνία, μέχρι σήμερα, είναι μια κάπως παραδοσιακή κοινωνία με στενά συνδεδεμένες οικογενειακές σχέσεις, αιώνια έθιμα που εξακολουθούν να γιορτάζονται και χριστιανικές ελληνορθόδοξες παραδόσεις που κατέχουν σημαντική θέση, με το φαγητό να βρίσκεται στο επίκεντρο όλων.

Τα κρητικά προϊόντα είναι παγκοσμίως γνωστά για την εξαιρετική τους ποιότητα και την υψηλή θρεπτική τους αξία. Στη συνείδηση των καταναλωτών, η κρητική προέλευση που αποδίδεται στα προϊόντα δημιουργεί μια θετική χροιά που οδηγεί σε καταναλωτικές προτιμήσεις. Αγνό, βιολογικό, υψηλής ποιότητας, υπερτροφή είναι μερικά από τα επίθετα που συνδέονται με τα κρητικά προϊόντα. Αυτό δεν είναι αποτέλεσμα ακριβοπληρωμένων διαφημιστικών καμπανιών ή δαπανηρών διαφημιστικών προωθητικών ενεργειών. Είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιων προτύπων κατανάλωσης από πρώτο χέρι που ευνοούν την ποιότητα, την αυθεντικότητα, την αριστεία και την αγνότητα. Η καλή φήμη ταξιδεύει παντού.

Το αμπέλι καλλιεργείται συστηματικά στη Κρήτη τα τελευταία 4.000 χρόνια. Το παλαιότερο πατητήρι στον κόσμο έχει ανακαλυφθεί στο Βαθύπετρο και είναι ηλικίας άνω των 3.500 ετών. Τη δεκαετία του 1920, ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος (γεννημένος και μεγαλωμένος στα Χανιά της Κρήτης) νομιμοποίησε και άδειες για την απόσταξη στέμφυλων σταφυλιών από τους τοπικούς αγρότες, οι οποίοι παράγουν την παγκοσμίως γνωστή κρητική «ρακή» ή «τσικουδιά». Αυτό το αμπέλι, με έντονη περιεκτικότητα σε αλκοόλ, αρωματικό και γευστικό μπράντι από στέμφυλα σταφυλιών, ανακηρύχθηκε προϊόν με Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ) από Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 1989.

Tips 

Τα Λευκά Όρη παρουσιάζουν ένα πλούσιο γεωμορφολογικό ανάγλυφο. Περιλαμβάνουν 50 κορυφές, που υπερβαίνουν τα 2.000 μ., και μεγάλο αριθμό φαραγγιών, με σημαντικότερο αυτό της Σαμαριάς. Το φαράγγι της Σαμαριάς είναι το μεγαλύτερο παράκτιο φαράγγι στα Βαλκάνια, με το βάθος του να υπερβαίνει τα 500 μ. Υπάρχει επίσης ένας μεγάλος αριθμός από χαράδρες, σπήλαια, δολίνες, βάραθρα, πόλγες και οροπέδια, που σχηματίζουν μια σειρά από διαφορετικούς οικοτόπους. Βασικοί γεωλογικοί σχηματισμοί της περιοχής είναι οι κρυσταλλικοί ασβεστόλιθοι, οι συμπαγείς ασβεστόλιθοι και οι δολομίτες.

Ελάχιστοι οικισμοί, κυρίως παραλιακοί, καθώς και ένα αραιό δίκτυο δευτερευόντων δρόμων περιμετρικά της οροσειράς, αποτελούν τα μόνα ορατά σημάδια ανθρώπινης παρουσίας στη περιοχή. Οι κύριες χρήσεις γης είναι αγροτικές και τουριστικές, λόγω της υψηλής επισκεψιμότητας στο φαράγγι της Σαμαριάς (περίπου 150.000 επισκέπτες ετησίως).

Στην περιοχή υφίσταται ο μοναδικός Φορέας Διαχείρισης Προστατευόμενης Περιοχής στη Κρήτη, ο Φ.Δ. Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς. Ο πυρήνας του Δρυμού είναι πρακτικά η μόνη περιοχή όπου η βόσκηση, η οποία είναι μια από τις σοβαρότερες αιτίες αρνητικών συνεπειών στα οικοσυστήματα, απαγορεύεται τελείως. Στο υπόλοιπο τμήμα, η ανεξέλεγκτη βόσκηση θεωρείται σημαντικό πρόβλημα, ενώ σε πολλές περιπτώσεις συνοδεύεται από τη φωτιά. Το παράνομο κυνήγι, η υλοτομια και το ψάρεμα με δυναμίτη στις ακτές έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια λόγω της παράνομης διάνοιξης δρόμων.

Info 

Τα Λευκά Όρη βρίσκονται στα νοτιοανατολικά του νομού Χανίων. Προτιμήστε για ορμητήριο τα χωριά του νότου (Αράδενα, Ανώπόλη, Λουτρό, Χώρα Σφακίων), όπου οι ντόπιοι κτηνοτρόφοι και περιπατητές γνωρίζουν πολύ καλά το βουνό. Η καλύτερη εποχή για να επισκεφτεί κανείς τις Μαδάρες είναι από τον Ιούνιο μέχρι τον Οκτώβριο όταν δεν θα υπάρχουν πολλά χιόνια. Τότε είναι που ανθίζουν τα περισσότερα από τα σπάνια λουλούδια του βουνού. Προσοχή όμως, το μέγεθος του βουνού και η απουσία πηγών απαιτούν ιδιαίτερα προσεκτική προετοιμασία. Το καλύτερο θα ήταν να ανεβείτε στις Μαδάρες με κάποιον οδηγό βουνού ή φίλο κτηνοτρόφο.

Στα Χανιά θα φτάσετε είτε αεροπορικώς, με πολλές καθημερινές πτήσεις της Olympic Air και της Aegean Airlines, είτε ακτοπλοϊκώς με την ANEK και την Blue Star Ferries. Ενδεικτικά αναφέρουμε μερικές αποστάσεις που θα χρειαστεί να καλύψετε με αυτοκίνητο. Χανιά - Βρύσες 33 χλμ., Χανιά - Χώρα Σφακίων 40 χλμ, και Χανιά- Ανώπόλη 15 χλμ.

Δραστηριότητες

Τα Λευκά Όρη μοιάζουν να φτιάχτηκαν για τους πεζοπόρους. Πολλοί επισκέπτες από όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης έρχονται στη Δυτική Κρήτη και στα Λευκά Όρη κάθε χρόνο για να κάνουν πεζοπορία στα μονοπάτια και το ιδιαίτερο φυσικό τοπίο των βουνών. Εκτός από ανεξάρτητη πεζοπορία, ο επισκέπτης μπορεί να συμμετάσχει και σε οργανωμένες ομαδικές πεζοπορίες, όπως αυτές κατά τις οποίες βοτανολόγοι δείχνουν και εξηγούν την ιδιαίτερη χλωρίδα της περιοχής.

Στα βουνά υπάρχουν βειδικά για τους πεζοπόρους. Υπάρχει επίσης ένα εθνικό πάρκο, το Εθνικό Πάρκο του Φαραγγιού της Σαμαριάς, που ιδρύθηκε το 1962 για την προστασία του μοναδικού αυτού οικοσυστήματος. Όσον αφορά την πανίδα των Λευκών Ορέων, σπάνια είδη πουλιών ζουν εκεί, όπως διάφορα είδη αετών, γερακιών και γυπαετών.

Το Ευρωπαϊκό Μονοπάτι Πεζοπορίας Ε4 διασχίζει την Κρήτη και τα Λευκά Όρη. Μια από τις καλύτερες πορείες είναι αυτή προς την κορυφή Μελινταού, με υψόμετρο 2.133 μέτρα. Για να φτάσετε εκεί, θα περάσετε από το καταφύγιο Καλλέργη. Το μονοπάτι αυτό προσφέρει εκπληκτική θέα στη θάλασσα και στο εσωτερικό του νησιού.

Πριν ξεκινήσετε την πεζοπορία, να θυμάστε ότι τα περισσότερα καταφύγια βρίσκονται ανοιχτά από το Μάιο ως τον Οκτώβριο. Εάν θέλετε να περάσετε τη νύχτα σε ένα καταφύγιο, θα πρέπει πρώτα να επικοινωνήσετε με τον Ορειβατικό Όμιλο Χανίων. Γενικά, κατά τη διάρκεια του χειμώνα επικίνδυνοι χείμαρροι κατεβαίνουν από τα Λευκά Όρη και τα Φαράγγια τους, γι’ αυτό καλό θα ήταν να αποφεύγετε την πεζοπορία εκείνη την εποχή του χρόνου.

Η ορειβασία στα Λευκά Όρη απαιτεί καλή φυσική κατάσταση, εμπειρία και πολύ καλό προσανατολισμό. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Ταξιδεύουμε στην επιβλητική Μάνη με το νέο Audi Q5 2.0 TDI Hybrid quattro S tronic 204 PS (video)

Διακοπές στην Ελλάδα με ηλεκτρικό αυτοκίνητο - Πώς να προετοιμάσετε σωστά το ταξίδι σας

Ταξιδεύουμε στα Καλάβρυτα με Suzuki Vitara Strong Hybrid