10/3/2026
Κάθε φορά που η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει απότομα στις διεθνείς αγορές, το ίδιο ερώτημα επιστρέφει και στην Ελλάδα. Πόσο θα αυξηθεί η τιμή της βενζίνης στην αντλία. Η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στις αγορές ενέργειας και η κυβέρνηση εξετάζει ξανά ένα μέτρο που είχε χρησιμοποιηθεί και στην προηγούμενη μεγάλη ενεργειακή κρίση, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Πρόκειται για το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στην αγορά καυσίμων.
Το μέτρο ακούγεται εκ πρώτης όψεως απλό. Περιορίζεται το κέρδος που μπορούν να έχουν οι εταιρείες και τα πρατήρια ώστε να μην υπάρξουν υπερβολικές αυξήσεις. Στην πράξη όμως η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι το πλαφόν μπορεί να περιορίσει φαινόμενα αισχροκέρδειας, αλλά δύσκολα μπορεί να συγκρατήσει μια γενικευμένη άνοδο στις τιμές όταν αυτή προκαλείται από τη διεθνή αγορά πετρελαίου.
Ο λόγος είναι ότι το μέτρο δεν βάζει ανώτατη τιμή στη βενζίνη. Δεν καθορίζει δηλαδή πόσο μπορεί να κοστίζει το καύσιμο στην αντλία. Αυτό που κάνει είναι να «παγώνει» το περιθώριο κέρδους σε συγκεκριμένα στάδια της αλυσίδας διανομής, όπως στα διυλιστήρια, στις εταιρείες εμπορίας και στα πρατήρια καυσίμων.
Πώς διαμορφώνεται η τιμή της βενζίνης στην Ελλάδα
Και εδώ βρίσκεται η βασική αδυναμία του μέτρου. Το περιθώριο κέρδους αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος της τελικής τιμής που πληρώνει ο οδηγός. Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς καυσίμων κατά την ενεργειακή κρίση του 2022, περίπου το 50% της τελικής τιμής της αμόλυβδης στην Ελλάδα προερχόταν από φόρους και λοιπές επιβαρύνσεις, περίπου το 46% από την τιμή διυλιστηρίου και μόλις περίπου το 3,5% από τα εκτιμώμενα περιθώρια εταιρειών εμπορίας, μεταφοράς και πρατηρίων.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν το κράτος παρέμβει σε αυτό το τελευταίο μικρό ποσοστό, η επίδραση στην τελική τιμή είναι περιορισμένη όταν το υπόλοιπο σχεδόν 96% της τιμής εξαρτάται από άλλους παράγοντες.
Το παράδειγμα της κρίσης μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία
Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία είναι αποκαλυπτική. Στις αρχές του 2022 η τιμή του πετρελαίου κινούνταν κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι. Μετά την εισβολή της Ρωσίας, οι αγορές αντέδρασαν άμεσα και το Brent ξεπέρασε μέσα σε λίγες ημέρες τα 120 δολάρια το βαρέλι.
Η επίδραση στις τιμές των καυσίμων ήταν σχεδόν άμεση. Η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα πέρασε πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο λίγες ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου και συνέχισε ανοδικά τους επόμενους μήνες. Στις αρχές Ιουνίου του 2022 ο πανελλαδικός σταθμισμένος μέσος όρος έφτασε περίπου τα 2,33 ευρώ ανά λίτρο, ενώ σε αρκετές νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές οι τιμές ξεπέρασαν ακόμη και τα 2,40 ευρώ.
Σε εκείνο το περιβάλλον επιβλήθηκε και το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Το μέτρο είχε στόχο να περιορίσει πιθανές στρεβλώσεις στην αγορά και να αποτρέψει ακραία φαινόμενα κερδοσκοπίας. Ωστόσο οι τιμές είχαν ήδη εκτοξευθεί, καθώς η βασική αιτία των αυξήσεων δεν ήταν τα περιθώρια κέρδους αλλά η εκρηκτική άνοδος της διεθνούς τιμής του πετρελαίου.
Τι θα σήμαινε πετρέλαιο στα 120 δολάρια για την αντλία
Η Ελλάδα επηρεάζεται ιδιαίτερα από τέτοιες διακυμάνσεις, καθώς εισάγει σχεδόν το σύνολο του αργού πετρελαίου που καταναλώνει. Αυτό σημαίνει ότι κάθε μεγάλη μεταβολή στις διεθνείς τιμές περνά σχετικά γρήγορα και στην εγχώρια αγορά καυσίμων.
Ένα βαρέλι πετρελαίου περιέχει περίπου 159 λίτρα αργού. Αν η τιμή του φτάσει τα 120 δολάρια το βαρέλι, η αξία του αργού αντιστοιχεί περίπου σε 0,70 ευρώ ανά λίτρο πριν ακόμη προστεθούν η διύλιση, η μεταφορά, η εμπορία και οι φόροι.
Με την προσθήκη της διύλισης, της μεταφοράς και της εμπορίας, η τιμή του καυσίμου πριν από τη φορολογία μπορεί να πλησιάσει το 1 ευρώ ανά λίτρο, αν και από τη διύλιση του αργού πετρελαίου παράγονται πολλά διαφορετικά προϊόντα και όχι μόνο βενζίνη. Στη συνέχεια προστίθεται ο ειδικός φόρος κατανάλωσης, περίπου 0,70 ευρώ ανά λίτρο, καθώς και ο ΦΠΑ, ανεβάζοντας σημαντικά την τελική τιμή στην αντλία. Σε ένα τέτοιο σενάριο η μέση τιμή της αμόλυβδης θα μπορούσε να κινηθεί περίπου μεταξύ 2,10 και 2,30 ευρώ το λίτρο.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός ελέγχου της αγοράς και ως μέσο αποτροπής ακραίων πρακτικών κερδοσκοπίας. Δεν μπορεί όμως να ανακόψει μια γενικευμένη άνοδο των τιμών όταν αυτή προκαλείται από τη διεθνή αγορά ενέργειας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Σπάνιος σκαραβαίος του... κουτιού πλένεται για πρώτη φορά μετά από 46 χρόνια (video)
Νέος diesel κινητήρας με μεγαλύτερη ισχύ για το Audi Q3 - Η τιμή στη Γερμανία
Made in Turkey: Τα μοντέλα της ελληνικής αγοράς που κατασκευάζονται στην Τουρκία
ΔΗΜΟΦΙΛΗ
_77761_475858_type13129.jpg "Νέος diesel κινητήρας με μεγαλύτερη ισχύ για το Audi Q3")
